Geen festiviteiten tijdens kroonjaar Slag bij Ane

ANE – Een kroonjaar zou je 2017 kunnen noemen voor de vereniging Herdenking Slag bij Ane. Het is namelijk vijftig jaar geleden dat het keienmonument in Ane is onthuld.

Je zou toeters en bellen verwachten tijdens de herdenking op zaterdag 29 juli. Misschien net als bij de onthulling in 1967 een toespraak door de voorzitter, een halve (!) minuut stilte en een hoornblazer van de Johan Willen Frisokapel die de taptoe blaast, ter ere van de gevallenen in de Slag bij Ane. Dit alles gevolgd door het lezen van het gedicht ‘De slag bie Aone’ van de dichter Roel Reijntjes en het zingen van het Wilhelmus. Dat laatste om aan te tonen dat men niet tot de extreem-regionalisten behoort.

In plaats hiervan moest men voorafgaand aan de herdenking het afzeggen van twee sprekers melden (de een was ziek, de ander wilde niet voor een lezing van een half uur naar Gramsbergen komen), zodat secretaris Willem Visscher in Zaal Bolte in Gramsbergen zelf maar een verhaal vertelde over het ontstaan van de vereniging en over ‘zijn mysterie’. Visscher had namelijk ontdekt, zo geloofde hij, waar het klooster in Ane heeft gestaan dat als boetedoening na de slag was gebouwd. Maar even later begon hij te twijfelen aan zijn geloof omdat er geen beek in de buurt van die plek was te vinden en dat was een voorwaarde geweest voor de bouw. “Het mysterie onthuld, maar het raadsel blijft”, zo sloot hij zijn lezing af.

Zo’n 50 personen maakten vervolgens de tocht van Zaal Bolte naar Ane, maar ook daar werd niet gespeeld en niet gezongen. Thijs Knotters uit Dalfsen las een zelfgemaakt gedichtje voor en Harmen Paalman uit Den Ham legde bij het monument bloemen in de Saksische kleuren rood en wit.

Geen grote uiterlijke vertoningen bij de herdenking in dit kroonjaar, maar misschien komt dat nog in 2027, achthonderd jaar na de Slag bij Ane. Waarschijnlijk gebeurt dit dan niet onder de vlag van de vereniging, gezien de vergevorderde leeftijd van bestuursleden en ‘gewone’ leden.

Rogge maaien voor toeristen en Nicaragua

SALLAND – Zaaien rond Sint Pieter (22 februari) en oogsten met Sint Jacob (25 juli). Een week of drie moest er hard gewerkt worden door maaiers en bindsters om de rogge te oogsten. Nu vaak nostalgische evenementen voor de toeristen, maar een eeuw geleden ploeteren en zweten omdat alles met de hand moest gebeuren, vaak tijdens de warmste periode van het jaar.

Werkdagen van 8 uur, waarvoor sinds 1890 was gestreden door de Sociaal Democratische Bond van Domela Nieuwenhuis, waren tot 1919 utopie. Maar in dat jaar werd onder dreiging van de revolutionaire situatie in Europa en dus ook in Nederland net na de Eerste Wereldoorlog de Achturendag wettelijk geregeld.
Landbouwkundige Burgers vertelt in een exemplaar van De Telegraaf in 1919 dat de 8-urige werkdag ook in de landbouw toegepast kan worden, maar dat de natuur leidend is. “De roggeoogst eist bij goed weer ingespannen werk van wellicht 10 of 12 uur op één dag. En zo stelt de natuur eisen waaraan geen arbeidswet een beperking of wijziging kan aanbrengen.”

De natuur stelde eisen, maar dat deed de overheid ook. Burgemeester Weitkamp van Ambt-Hardenberg en burgemeester Bloem van Stad-Hardenberg maakten begin september 1915 bekend, dat de Hardenberger boeren 3/5 van hun roggeoogst te koop moesten aanbieden aan de regering in verband met de voedselschaarste vanwege de Eerste Wereldoorlog. Als een boer weigerde werd zijn oogt onteigend en hijzelf gestraft.
Een jaar later moest zelfs alles worden ingeleverd. In Gramsbergen liet burgemeester Van Riemsdijk op 8 augustus weten dat de boeren als de drommel moesten aangeven hoe groot hun roggeoogst was (‘ten spoedigste’, waren zijn woorden).
Dat was twee weken nadat met de oogst was begonnen, de overheid wilde er blijkbaar vroeg bij zijn om woekerprijzen te voorkomen.

Tik over de vingers
Het kan ook zijn dat de boeren vroeg waren begonnen met oogsten. Te vroeg, kregen ze met enige regelmaat te horen. In juli 1940 werd dringend geadviseerd niet te vroeg te maaien, men moest zijn ongeduld bewaren en op het juiste moment oogsten, omdat anders de kwaliteit van de korrel zou tegenvallen. Met de woorden “Het ware beter dat deze ongeduldigen hun haast demonstreerden bij het maaien van het grasland, want hiermee wachten ze vaak te lang”, kregen ze ook nog even een tik over de vingers van de redacteur van de lokale krant Salland’s Volksblad.

Dat rogge een belangrijke rol speelde in de voedselvoorziening in de regio komt onder meer naar voren in krantenartikelen. Zelfs jaren na de Tweede Wereldoorlog staan berichtjes op de voorpagina van bijvoorbeeld het Salland’s Volksblad over de opbrengst en kwaliteit van de roggeoogst. Of er werd als bijzonderheid vermeld (SV 1948) dat de bijna 87-jarige landbouwer M. Bouwhuis uit Lutten van de nieuwe roggeoogst nog 200 zware dakschoven bereidde.

In dit deel van Nederland werd rogge op grote schaal geteeld en dat had vooral te maken met de grond. Het uitgebreide wortelstelsel en het grote vermogen tot uitstoeling (het vormen van zijscheuten) maakten de plant tot een zeer geschikt gewas voor karige teeltomstandigheden. En die omstandigheden vond je bijvoorbeeld op de arme zandgronden in Overijssel.

Oogstfeest
In Nederland was rogge tot na de Tweede Wereldoorlog het graangewas met veruit het grootste areaal. Sindsdien is het gewas van haar plaats verdrongen door tarwe en maïs.
Toch zijn de gebruiken die bij de roggeoogst horen niet helemaal uit beeld verdwenen.
In het Sallandse Raalte wordt nog elke jaar Stöppelhaene gevierd, het oogstdankfeest aan het eind van de roggeoogst. Daaraan voorafgaand wordt de rogge gemaaid, rond Sint Jacob. Dit jaar gebeurde dat op zaterdag 22 juli, aan de Knapenveldsweg.

Onder goedkeurende blikken van de Oogstkoningin en haar twee hofdames werd daar ook de nieuwe Sallandse Boer gepresenteerd, een agrariër die eind augustus tijdens Stöppelhaene een ceremoniële functie bekleedt. Geertjan Kloosterboer (37), melkveehouder onder de rook van Deventer, is die nieuwe Sallandse Boer. Hij is tijdens het oogstfeest de ambassadeur voor de oogstgave, die dit jaar is bestemd voor een tuinenproject in Nicaragua. Vrouwen in dat land gaan groente en fruit telen, voor het eigen gezin en voor de verkoop. Gevarieerd voedsel in plaats van alleen maïs en bonen. In dit droge gebied moeten daarvoor irrigatiesysteempjes worden aangelegd en zaaigoed en gereedschap worden gekocht. Kloosterboer hoopt dat de oogstgave dit jaar minstens 30.000 euro zal opbrengen.

Rijnsburg te sterk voor HHC

HARDENBERG – Even verwarring zaterdagmiddag op de parkeerplaats van sportpark De Boshoek: waar was de bus van Rijnsburgse Boys, de eerste tegenstander van HHC in de voorbereiding op het nieuwe voetbalseizoen?
Supporters van de Zuid-Hollanders, die na een rit van 185 kilometer een beetje stram uit de auto kwamen, gaven de oplossing: de spelers waren met eigen vervoer gekomen want ze zaten een weekendje in Hotel Hardenberg, voor de teambuilding.

Dat had Rijnsburg wel nodig, want de op het nippertje gepromoveerde club moet 9 nieuwe spelers inpassen. HHC zou overigens zo’n weekendje ook wel kunnen gebruiken, want de net niet gedegradeerde Hardenbergers zagen 7 nieuwelingen komen.

In de eerste helft stond bij de Hardenbergers het ‘gouwe ouwe’ team op de mat, zonder een van de nieuwelingen. Hoewel er amper een week was getraind zag je de vaste patronen. De eerste helft was dan ook voor HHC, wat door Rob van de Ley middels een strafschop werd uitgedrukt in een 1-0 ruststand. De tweede helft, met veel wissels, gingen de Rijnsburgers erop en erover. Van 1-0 werd het 1-2 en uiteindelijk 2-4.

De volgende wedstrijd is op zaterdag 29 juli, wanneer HHC gastheer is van Jong PEC Zwolle.

Alle kinderen mogen Meedoen, maar niet met een Meedoendag

HARDENBERG – B&W van de gemeente Hardenberg hadden mooie plannen voor de 213.000 euro die de gemeente jaarlijks van het Rijk krijgt, om kinderen uit armere gezinnen een duwtje in de rug te geven. Alle kinderen mogen Meedoen, was de titel van het voorstel. De raad bleek dinsdag 18 juli enthousiast over de voorstellen, op één onderdeel na: de geplande Meedoendag was toch echt een stap te ver.

Elke gemeente krijgt geld voor kinderen tot 18 jaar, om ze mee te laten doen in de maatschappij. Bedacht door de voormalige staatssecretaris Klijnsma. Er wordt geen geld gegeven maar steun in natura, zoals schoolspullen of een abonnement op de bibliotheek.
In de gemeente Hardenberg krijgen gezinnen met een kleine beurs verschillende regelingen aangeboden om mee te kunnen doen op het gebied van sport, cultuur en sociale activiteiten. Deze ‘Klijnsmamiddelen’ moeten daarop aanvullend zijn.

Verder hadden gemeenteambtenaren bedacht dat een Meedoendag goed zou zijn om kinderen in contact te brengen met verschillende activiteiten gericht op sport, cultuur, gezondheid, natuur en uiterlijke verzorging. Door kinderen in aanraking te laten komen met o.a. sport kunnen zij gestimuleerd worden om zich aan te sluiten bij een sportvereniging, financieel ondersteund door het Jeugdsportfonds, zo was de achterliggende gedachte.

Erg sympathiek, vonden alle politieke partijen, maar de nadelen zouden groter zijn dan de voordelen. Het is stigmatiserend, men schaamt zich daarvoor, je moet zoiets in stilte doen, vond de ChristenUnie. Ook de PvdA vond een Meedoendag maar niks, want dan wordt er de nadruk op gelegd dat je mag meedoen omdat je uit een arm gezin komt, terwijl kinderen ‘gewoon’ willen meedoen. D66 kreeg zelfs ‘jeuk’ van de Meedoendag.

Volgens wethouder René de Vent (foto) zagen de politici meer problemen dan de ouders die tijdens de voorbereiding hadden meegedacht. “Zij voelen dat stigma niet zozeer, wij denken daar meer aan dan zij zelf. Dat wij hun kinderen op de Meedoendag laten kennismaken met andere fondsen, zien ze als een mooi startmoment zodat ze daarna kunnen meedoen met bijvoorbeeld een sportclub of een muziekvereniging”, was zijn reactie. De koudwatervrees van de raadsleden bleek diezelfde dag nog gelogenstraft te worden door een (jaarlijkse) activiteit in Meppel, waar de werkgroep De Arme Kant van Meppel voor een habbekrats bonnen uitdeelde voor bezoek aan De Beerze Bulten, Attractiepark Slagharen, de schouwburg of een dagje zwemmen in het plaatselijke zwembad. De ‘armere Meppelaars’ schaamden zich daar niet voor, want er stond een lange rij bij de tafels waar de bonnen werden uitgegeven.

De Hardenberger raadsleden dachten het evenwel beter te weten dan de doelgroep zelf: de PvdA vond de Meedoendag een inbreuk op de privacy, de VVD sprak van een stigmatiserende werking, de ChristenUnie wilde geen dag vol schaamte en het CDA vond dat de gemeente haar sociale gezicht ook wel zonder Meedoendag kon laten zien.

Uiteindelijk werd de besteding van de Klijnsmamiddelen goedgekeurd, behalve de organisatie van de Meedoendag. In een motie gaven alle partijen aan dat B&W met een aangepast voorstel moeten komen voor de besteding van het bedrag dat de Meedoendag zou kosten, waarbij rekening wordt gehouden met de privacy van de arme gezinnen.

Afval houdt de raad bezig

HARDENBERG – “We krijgen steeds minder service en we betalen steeds meer.” Volgens mevrouw Schaub-Pols uit Kloosterhaar (zie foto) deugen de plannen van de gemeente Hardenberg niet, om de burgers aan te zetten tot meer afvalscheiding. Zij heeft meegedaan met het project 100 huishouden, 100 dagen, 100% afvalvrij en daar heeft ze in elk geval geleerd dat afval geen afval is maar grondstof. “De burgers scheiden afval, slaan het afval op maar bedrijven verdienen eraan. Waar blijft onze beloning?, vroeg ze dinsdagavond aan de raadsleden tijdens haar inspraakbeurt.

De raad besprak (weer eens) de tweede fase van het afvalplan van B&W: plastic, metaal en drankkartons niet meer in zakken maar in een container, restafval 1 x per 8 weken aanbieden en overal – ook in het buitengebied – gft ophalen.
Dat laatst punt gaf nogal een probleem bij het CDA, maar dat was geen wonder want deze partij is al jaren tegen de verplichting gft op het platteland op te halen. Boeren composteren en dan hoeven ze geen gft aan te bieden, was altijd het verhaal. De cijfers die B&W lieten zien maakten duidelijk dat het composteren nogal tegenvalt. Voor CDA-woordvoerder Gerard Nijhof reden om zich nog eens achter de oren te krabben en in september misschien toch een ander geluid te laten horen.

Een ander heikel punt was voor veel partijen het ophalen van de container met restafval: enkele jaren geleden 1 x per 2 weken, nu 1 x per 4 weken en straks 1 x per 8 weken. Kan niet, stinkt, luierprobleem, incontinentiemateriaal dat zich ophoopt, de bekende en logische opmerkingen vlogen verantwoordelijk wethouder René de Vent om de oren.
Hij was niet erg onder de indruk. Volgens hem wordt het onderwerp te emotioneel benaderd. De cijfers spreken andere taal. In Staphorst wordt namelijk op exact dezelfde manier gewerkt, al anderhalf jaar tot tevredenheid, had zijn Staphorster collega gezegd. En dat het in Hardenberg anders kan was aangetoond door onderzoek van de ROVA: in de grijze container zit maar 30% wat er in hoort, de rest hoort in andere containers. De Hardenbergers hebben een prikkel nodig om beter hun afval te scheiden, zei de ambtenaar die De Vent ondersteunde. In Hardenberg wordt nu nog 108 kilo restafval per persoon opgehaald, in Staphorst 58 kilo.

Voor wie niet goed wil scheiden is er de mogelijkheid om restafval tegen betaling met een pasje aan te bieden aan ondergrondse containers. Hoeveel dat er precies worden en waar ze komen krijgt de raad in september nog te zien. De Vent wil nog wel kijken naar het luierprobleem, maar volgens hem is maatwerk mogelijk. Dinsdag 5 september staat dit onderwerp weer op de agenda, twee weken later wordt een raadsbesluit genomen, is de verwachting.

Vechtdal beschermen tegen overstroming

HARDENBERG – Om wateroverlast door extreme weersomstandigheden tegen te gaan, hebben de Nederlandse waterschappen en het Rijk een programma bedacht dat moet beschermen tegen hoogwater.

Er worden op dit moment miljoenen geïnvesteerd om de dijken op orde te krijgen. Ondertussen onderzoeken de waterschappen Vechtstromen en Drents Overijsselse Delta samen met de provincie Overijssel of er nieuwe technieken bruikbaar zijn, waardoor het Vechtdal beter wordt beschermd tegen lagere kosten.

Het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma ziet wel iets in dit onderzoek en heeft hiervoor 1,1 miljoen euro beschikbaar gesteld. Het onderzoek wordt in augustus 2018 afgerond.

Bermen worden beter behandeld

HARDENBERG – Zorg voor betere bermen en doe dat ook nog eens voor minder geld. Dat was de strekking van een motie van de gemeenteraad in 2014. Onder betere bermen moet worden verstaan dat er biodiversiteit ontstaat, meer soorten dieren, planten en kruiden. En goedkoper was nodig, omdat er nog een bezuinigingsronde ingevuld moest worden.

Toen ambtenaren aangaven dat het niet en/en is maar of/of, want meer biodiversiteit betekent meer kosten, werd in 2015 opnieuw een motie ingediend, nu met de strekking dat B&W maar eens moeten aangeven welke kant het college op wil met ecologisch groenbeheer (= meer biodiversiteit) en hoeveel dat gaat kosten. Net als bij de motie het jaar daarvoor stemden alle partijen voor, behalve OpKoers.

Lat hoger
Die nota is gemaakt, met daarin de huidige stand van zaken en met een voorstel erin verwerkt hoe het bermbeheer (447 hectare in de gemeente Hardenberg) tegen redelijke kosten verbeterd kan worden. Maar de raad wilde ook nog weten hoe de lat hoger gelegd kan worden, met meer ecologisch bermbeheer dan in het voorstel is aangegeven. Nadat het raadstuk enkele keren van de agenda moest worden gehaald omdat andere onderwerpen meer tijd vroegen is het – ijs en weder dienende – dinsdag 18 juli onderwerp van beraadslagingen.

Ambtenaren hebben uitgerekend dat op dit moment het bermbeheer ongeveer 450.000 euro per jaar kost. Zo’n 20% van de bermen wordt ecologisch beheerd. Dat kan voor een extra bedrag van 10.000 euro per jaar worden opgeschroefd tot 35%, maar dan moet wel een nieuwe maai-zuigcombinatie worden aangeschaft. Daar kan dan ervaring mee worden opgedaan, zodat volgend jaar een nieuw besluit genomen kan worden over meer maaimachines aanschaffen of over een andere manier van werken. Door te schuiven binnen de eigen begroting van de afdeling kan deze maai-zuigcombinatie betaald worden zonder extra krediet te vragen.

Besluit
Er is ook uitgerekend wat ecologisch bermbeheer kost als de lat op 90% wordt gelegd. Dan moet ongeveer 170.000 euro extra worden betaald. Andere scenario’s zitten tussen het minimum- en maximumbedrag in. Waar uiteindelijk voor gekozen gaat worden is dinsdag meteen duidelijk, want door het geschuif met agenda’s wordt het voorstel eerst tijdens de oriënterende raadsvergadering besproken en wordt later op de avond tijdens de ‘echte’ raadsvergadering een besluit genomen.

Kruising Heemse te druk

HEEMSE – Of B&W ook vinden dat de kruising Twenteweg-Hessenweg in Heemse (hierboven 80 jaar geleden) niet gevaarlijk begint te worden, wil de raadsfractie van het CDA in Hardenberg weten.

Een druk beklante winkel op de hoek (Je Eigen Kraam) en een nieuwe kantoor van de Rabobank zorgen voor meer verkeer, waardoor dat verkeer soms vastloopt. Bovendien is het door de onoverzichtelijke situatie soms gevaarlijk voor voetgangers, schrijft raadslid Rick Brink aan het college.
Herkennen B&W het probleem, erkennen ze dat er iets moet gebeuren en zo ja, wat moet er dan gebeuren en wat kost dat, wil het raadslid weten.
Normaal gesproken wordt binnen 3 weken geantwoord, maar dat kan vanwege vakanties wel iets langer duren.