Nieuw museum in Rheeze

RHEEZE – Twee jaar heeft het geduurd voordat het natuurmuseum van Gerard en Gea Hutten verhuisd kon worden van Den Ham naar Rheeze. Het eerste jaar is gebruikt om de boerderij aan de Rheezerweg 105 te verbouwen die ze net daarvoor hadden gekocht, het tweede jaar is veel tijd, geld en energie gestoken in het plaatsen van een schuur bij de boerderij, die onderdak kon bieden aan zo’n 400 dieren. Opgezette dieren, wel te verstaan.

Gerard Hutten, geboren en getogen in Rheeze, was al jong enthousiast van de natuur in het algemeen en van opgezette dieren in het bijzonder. Hij begon een kleine verzameling die eerst nog thuis geplaatst kon worden. Later groeide de hobby uit tot een verzameling van wel 200 stuks, waarvoor hij in zijn toenmalige woonplaats Den Ham een onderdak bij zijn huis timmerde, genaamd natuurmuseum De Esrand. Die 200 werden er ruim 400, nadat hij de verzameling van natuurmuseum Het Drents-Friese Wold in Wateren had overgenomen.

Tijdens de bouwwerkzaamheden in Rheeze heeft Hutten de verzameling tijdelijk elders ondergebracht, totdat enkele maanden geleden alles verhuisd kon worden naar de nieuwe plek. Vrijdag 30 juni is natuurmuseum Rheezer-Marke officieel geopend, zonder daar veel ruchtbaarheid aan te geven. Met onder meer een roofvogelshow van De Valkerij uit Rijssen werd in het bijzijn van familie en genodigden de start ingeluid.

‘Binnen zien wat buiten leeft’, is het motto van het natuurmuseum. “Wij zijn net als het infocentrum De Koppel educatief bezig”, vindt Gerard, “alleen op een andere manier. Wij kunnen bijvoorbeeld meer dieren laten zien.” In het museum staat een groot diorama met onder meer reeën, vossen, fazanten en roofvogels, in vitrinekasten zijn vogels te zien zoals de meestal onzichtbare wielewaal en er worden op een groot scherm videobeelden getoond over de natuur. Wat volgens Gea nog wel ontbreekt is een ijsvogel, “die is zo prachtig, die zou ik graag willen laten zien”.

Zij is net als Gerard druk bezig met het particuliere museum: gasten ontvangen, een speurtocht voor kinderen door het museum regelen en de gasten voorzien van koffie of thee. Dat is bij de entreeprijs van 3,50 euro inbegrepen. Hoewel het natuurmuseum een dure hobby is (het opzetten van een ree kost ongeveer 450 euro) hebben Gerard en Gea nog wel een paar wensen. Voor de allerjongste bezoekers willen ze op den duur een soort kinderboerderij bij het museum plaatsen, met wat dwerggeiten, kippen en konijnen.

Op de Facebookpagina Rheezer-Marke staat wanneer het natuurmuseum geopend is, maar tijdens de vakantieperiode worden wat ruimere openingstijden gehanteerd. Daarnaast kan voor groepen zoals scholen en verenigingen altijd maatwerk worden geleverd.

[Klik op de afbeelding voor een vergroting]

Open dag vliegveld Nordhorn

NORDHORN – Het vliegveld Klausheide bij Nordhorn (45 km van Hardenberg-centrum) opent 26 en 27 augustus de deuren voor luchtvaartliefhebbers.

Diverse oudere exemplaren kunnen bekeken worden zoals de Great Lakes van Henk Afink uit Boekelo (foto), piloten (m/v) staan klaar om vragen te beantwoorden, er kunnen rondvluchten gemaakt worden, de grootste eenmotorige dubbeldekker ter wereld vervoert parachutespringers en men kan tandemsprongen maken.

Een shuttelservice met gids zorgt ervoor dat het hele terrein bekeken kan worden, ook de delen waar men normaal geen toegang heeft. Wie een rondvlucht te prijzig vindt kan ook meedoen met een simulator-wedstrijd, want daarmee kan een rondvlucht worden gewonnen.

Beide dagen is het vliegveld van 10.00 tot 18.00 uur geopend.

Geslaagde inhaalrace HHC

HARDENBERG – De voetbalwedstrijd zaterdagmiddag van HHC tegen Jong Groningen had vanuit Hardenbergs standpunt gezien wel iets weg van de Bruiloft te Kana. In dit Bijbelverhaal wordt tot verbazing van de bruiloftsgasten de beste wijn niet als eerste geschonken, wat gebruikelijk was, maar als laatste. HHC (2e divisie) stond bij rust met 0-4 achter tegen het beloftenteam van FC Groningen (3e divisie). De gasten speelden agressiever, speelser en vonden elkaar beter dan de Hardenbergers. In de tweede helft waren de rollen omgedraaid. Met af en toe mooie combinaties en prachtige doelpunten wist HHC terug te komen tot 4-4. Beide ploegen raakten ook nog een keer het aluminium, zodat er voor de toeschouwers veel te genieten viel.

Dat HHC in de 2e helft een heel ander gezicht toonde kwam vooral door de inbreng van nieuwe spelers. Nieuweling Rens van Benthem (ex-Quick ’20) scoorde drie maal, de vierde was van middenvelder Glenn Kobussen. De kritische geluiden van de supporters in de rust (“verkeerd ingekocht”) veranderden zoals te verwachten was na de tweede helft dan ook in hosannageroep (“met dit team kunnen we de competitie wel beginnen”).
De volgende oefenwedstrijd wordt zaterdag 12 augustus om 14.30 gespeeld op sportpark De Boshoek. De Hardenbergers ontvangen dan Quick ’20 uit Oldenzaal.

Extra toezicht op de Vecht

HARDENBERG – Nu de Vecht volop gebruikt wordt om te recreëren wordt extra toezicht gehouden op en langs de oevers van de rivier.

Dat gebeurt om onveilige situaties tegen te gaan, recreatie te bevorderen en natuurwaarden in en langs het water te beschermen. Daarbij wordt onder meer gelet op het varen op de Vecht, op het springen en duiken van bruggen en stuwen, visserij, het dumpen van afval en zwerfvuil en illegale lozingen van de pleziervaart.

Het toezicht op de Vecht is in handen van de gemeenten Dalfsen, Hardenberg en Ommen, Sportvisserij Oost-Nederland, Staatsbosbeheer, politie Oost Nederland, de provincie Overijssel.

Lezing door overlevende concentratiekampen

EMLICHHEIM – Hoe vaak krijg je de kans om een overlevende van Auschwitz en Ravensbrück ‘live’ te horen vertellen over het leven in een concentratiekamp? Begin mei konden 300 middelbare scholieren in Emlichheim een besloten lezing bijwonen van de bijna 94-jarige Erna de Vries uit Lathen, een kleine 20 kilometer over de grens bij Ter Apel. Woensdag 9 augustus krijgt iedereen die kans, vanaf 19.00 uur in de aula van de school aan de Lägen Diek 14 in Emlichheim.

De Joodse Erna De Vries is in 1923 geboren in Kaiserslautern. Nadat haar vader in 1930 was overleden, nog voor de machtsovername door de nazi’s, was de familie weerloos tegen de anti-Joodse maatregelen die de NSDAP’ers namen. Erna’s droom om arts te worden vervloog toen de nazi’s haar verboden examen te doen voor de middelbare school. Maar dat was nog maar het begin van de ellende, want in 1938 verwoestten Gestapo-medewerkers het huis van de familie De Vries. Vijf jaar later werden zij en haar moeder naar het concentratiekamp Auschwitz gedeporteerd en daarna kwam ze in Ravensbrück terecht, waar ze tegen het einde van de oorlog door de geallieerden werd bevrijd.

Jarenlang heeft Erna de Vries gezwegen over haar ervaringen, maar nu de gebeurtenissen in deze tijd weer wat beginnen te lijken op die in de jaren ’30 wil ze overal haar verhaal vertellen, om herhaling te voorkomen.
De lezing in Emlichheim is gratis toegankelijk, maar er wordt wel een vrijwillige bijdrage gevraagd voor de projecten die Erna de Vries steunt in Israël.

Geen festiviteiten tijdens kroonjaar Slag bij Ane

ANE – Een kroonjaar zou je 2017 kunnen noemen voor de vereniging Herdenking Slag bij Ane. Het is namelijk vijftig jaar geleden dat het keienmonument in Ane is onthuld.

Je zou toeters en bellen verwachten tijdens de herdenking op zaterdag 29 juli. Misschien net als bij de onthulling in 1967 een toespraak door de voorzitter, een halve (!) minuut stilte en een hoornblazer van de Johan Willen Frisokapel die de taptoe blaast, ter ere van de gevallenen in de Slag bij Ane. Dit alles gevolgd door het lezen van het gedicht ‘De slag bie Aone’ van de dichter Roel Reijntjes en het zingen van het Wilhelmus. Dat laatste om aan te tonen dat men niet tot de extreem-regionalisten behoort.

In plaats hiervan moest men voorafgaand aan de herdenking het afzeggen van twee sprekers melden (de een was ziek, de ander wilde niet voor een lezing van een half uur naar Gramsbergen komen), zodat secretaris Willem Visscher in Zaal Bolte in Gramsbergen zelf maar een verhaal vertelde over het ontstaan van de vereniging en over ‘zijn mysterie’. Visscher had namelijk ontdekt, zo geloofde hij, waar het klooster in Ane heeft gestaan dat als boetedoening na de slag was gebouwd. Maar even later begon hij te twijfelen aan zijn geloof omdat er geen beek in de buurt van die plek was te vinden en dat was een voorwaarde geweest voor de bouw. “Het mysterie onthuld, maar het raadsel blijft”, zo sloot hij zijn lezing af.

Zo’n 50 personen maakten vervolgens de tocht van Zaal Bolte naar Ane, maar ook daar werd niet gespeeld en niet gezongen. Thijs Knotters uit Dalfsen las een zelfgemaakt gedichtje voor en Harmen Paalman uit Den Ham legde bij het monument bloemen in de Saksische kleuren rood en wit.

Geen grote uiterlijke vertoningen bij de herdenking in dit kroonjaar, maar misschien komt dat nog in 2027, achthonderd jaar na de Slag bij Ane. Waarschijnlijk gebeurt dit dan niet onder de vlag van de vereniging, gezien de vergevorderde leeftijd van bestuursleden en ‘gewone’ leden.

Rogge maaien voor toeristen en Nicaragua

SALLAND – Zaaien rond Sint Pieter (22 februari) en oogsten met Sint Jacob (25 juli). Een week of drie moest er hard gewerkt worden door maaiers en bindsters om de rogge te oogsten. Nu vaak nostalgische evenementen voor de toeristen, maar een eeuw geleden ploeteren en zweten omdat alles met de hand moest gebeuren, vaak tijdens de warmste periode van het jaar.

Werkdagen van 8 uur, waarvoor sinds 1890 was gestreden door de Sociaal Democratische Bond van Domela Nieuwenhuis, waren tot 1919 utopie. Maar in dat jaar werd onder dreiging van de revolutionaire situatie in Europa en dus ook in Nederland net na de Eerste Wereldoorlog de Achturendag wettelijk geregeld.
Landbouwkundige Burgers vertelt in een exemplaar van De Telegraaf in 1919 dat de 8-urige werkdag ook in de landbouw toegepast kan worden, maar dat de natuur leidend is. “De roggeoogst eist bij goed weer ingespannen werk van wellicht 10 of 12 uur op één dag. En zo stelt de natuur eisen waaraan geen arbeidswet een beperking of wijziging kan aanbrengen.”

De natuur stelde eisen, maar dat deed de overheid ook. Burgemeester Weitkamp van Ambt-Hardenberg en burgemeester Bloem van Stad-Hardenberg maakten begin september 1915 bekend, dat de Hardenberger boeren 3/5 van hun roggeoogst te koop moesten aanbieden aan de regering in verband met de voedselschaarste vanwege de Eerste Wereldoorlog. Als een boer weigerde werd zijn oogt onteigend en hijzelf gestraft.
Een jaar later moest zelfs alles worden ingeleverd. In Gramsbergen liet burgemeester Van Riemsdijk op 8 augustus weten dat de boeren als de drommel moesten aangeven hoe groot hun roggeoogst was (‘ten spoedigste’, waren zijn woorden).
Dat was twee weken nadat met de oogst was begonnen, de overheid wilde er blijkbaar vroeg bij zijn om woekerprijzen te voorkomen.

Tik over de vingers
Het kan ook zijn dat de boeren vroeg waren begonnen met oogsten. Te vroeg, kregen ze met enige regelmaat te horen. In juli 1940 werd dringend geadviseerd niet te vroeg te maaien, men moest zijn ongeduld bewaren en op het juiste moment oogsten, omdat anders de kwaliteit van de korrel zou tegenvallen. Met de woorden “Het ware beter dat deze ongeduldigen hun haast demonstreerden bij het maaien van het grasland, want hiermee wachten ze vaak te lang”, kregen ze ook nog even een tik over de vingers van de redacteur van de lokale krant Salland’s Volksblad.

Dat rogge een belangrijke rol speelde in de voedselvoorziening in de regio komt onder meer naar voren in krantenartikelen. Zelfs jaren na de Tweede Wereldoorlog staan berichtjes op de voorpagina van bijvoorbeeld het Salland’s Volksblad over de opbrengst en kwaliteit van de roggeoogst. Of er werd als bijzonderheid vermeld (SV 1948) dat de bijna 87-jarige landbouwer M. Bouwhuis uit Lutten van de nieuwe roggeoogst nog 200 zware dakschoven bereidde.

In dit deel van Nederland werd rogge op grote schaal geteeld en dat had vooral te maken met de grond. Het uitgebreide wortelstelsel en het grote vermogen tot uitstoeling (het vormen van zijscheuten) maakten de plant tot een zeer geschikt gewas voor karige teeltomstandigheden. En die omstandigheden vond je bijvoorbeeld op de arme zandgronden in Overijssel.

Oogstfeest
In Nederland was rogge tot na de Tweede Wereldoorlog het graangewas met veruit het grootste areaal. Sindsdien is het gewas van haar plaats verdrongen door tarwe en maïs.
Toch zijn de gebruiken die bij de roggeoogst horen niet helemaal uit beeld verdwenen.
In het Sallandse Raalte wordt nog elke jaar Stöppelhaene gevierd, het oogstdankfeest aan het eind van de roggeoogst. Daaraan voorafgaand wordt de rogge gemaaid, rond Sint Jacob. Dit jaar gebeurde dat op zaterdag 22 juli, aan de Knapenveldsweg.

Onder goedkeurende blikken van de Oogstkoningin en haar twee hofdames werd daar ook de nieuwe Sallandse Boer gepresenteerd, een agrariër die eind augustus tijdens Stöppelhaene een ceremoniële functie bekleedt. Geertjan Kloosterboer (37), melkveehouder onder de rook van Deventer, is die nieuwe Sallandse Boer. Hij is tijdens het oogstfeest de ambassadeur voor de oogstgave, die dit jaar is bestemd voor een tuinenproject in Nicaragua. Vrouwen in dat land gaan groente en fruit telen, voor het eigen gezin en voor de verkoop. Gevarieerd voedsel in plaats van alleen maïs en bonen. In dit droge gebied moeten daarvoor irrigatiesysteempjes worden aangelegd en zaaigoed en gereedschap worden gekocht. Kloosterboer hoopt dat de oogstgave dit jaar minstens 30.000 euro zal opbrengen.

Rijnsburg te sterk voor HHC

HARDENBERG – Even verwarring zaterdagmiddag op de parkeerplaats van sportpark De Boshoek: waar was de bus van Rijnsburgse Boys, de eerste tegenstander van HHC in de voorbereiding op het nieuwe voetbalseizoen?
Supporters van de Zuid-Hollanders, die na een rit van 185 kilometer een beetje stram uit de auto kwamen, gaven de oplossing: de spelers waren met eigen vervoer gekomen want ze zaten een weekendje in Hotel Hardenberg, voor de teambuilding.

Dat had Rijnsburg wel nodig, want de op het nippertje gepromoveerde club moet 9 nieuwe spelers inpassen. HHC zou overigens zo’n weekendje ook wel kunnen gebruiken, want de net niet gedegradeerde Hardenbergers zagen 7 nieuwelingen komen.

In de eerste helft stond bij de Hardenbergers het ‘gouwe ouwe’ team op de mat, zonder een van de nieuwelingen. Hoewel er amper een week was getraind zag je de vaste patronen. De eerste helft was dan ook voor HHC, wat door Rob van de Ley middels een strafschop werd uitgedrukt in een 1-0 ruststand. De tweede helft, met veel wissels, gingen de Rijnsburgers erop en erover. Van 1-0 werd het 1-2 en uiteindelijk 2-4.

De volgende wedstrijd is op zaterdag 29 juli, wanneer HHC gastheer is van Jong PEC Zwolle.